Gepubliceerd door: Anika Verhoeven Gepubliceerd op: Tuesday 07 December 2010, 10:11

Vanuit het zuiden van het land rukt Otto Work Force op, het uitzendbureau dat Oost-Europeanen binnenhaalt voor functies waarvoor Nederlanders de neus optrekken.

 

Om 10 uur 's avonds gaat het kaarsje uit en om 5 uur gaan ze uit de veren. Naar de douche, eentje met twee koppen. Kunnen ze tegelijk douchen, gezellig en efficiënt. Om halfzes zitten ze op kantoor, de schootcomputer in de aanslag. Zo gaat het al jaren dag in dag uit - als één van de twee tenminste niet in het buitenland verkeert voor de zaak.

 

Frank van Gool en Karolina Swoboda zijn het echtelijke tandem dat Otto Work Force aanstuurt, het Venrayse uitzendbureau voor Oost-Europeanen die in Nederland, Duitsland en zelfs in Polen laaggeschoold werk verrichten in de logistiek, retail en industrie. Werk waarvoor Nederlanders hun verwende neus optrekken. Hij (45 jaar) is directeur-aandeelhouder, zij (30 jaar) is operationeel directeur.

 

Jaloezie

Het begin van hun relatie - dat is nu ruim tien jaar terug - leidde tot roddels binnen Otto. Heeft Frank als een soort almachtige koppelbaas een goedkope, jonge, Poolse liefde gekocht? Is zij bij gebrek aan gewicht omhooggevallen?

 

De jaloezie en de clichés zijn intussen allang verdreven door hun inzet en een soort familiegevoel dat zich van Otto-medewerkers heeft meester gemaakt. Maar toch, wie zet zakelijk en privé de toon? Wat drijft dit Nederlands-Poolse koppel dat in luttele tijd een bedrijf heeft neergezet met 4000 medewerkers in Nederland op 24 woonlocaties, 3000 medewerkers in Duitsland en 2000 in Polen? Een bedrijf dat intussen goed is voor euro 150 mln omzet, een bedrag dat dit jaar door drie overnames bijna is verdubbeld?

 

Hebt u een huwelijk of een werkrelatie?

Swoboda, na een aarzeling: 'Zeg jij het maar eerst.'

Van Gool: 'We hebben een werkrelatie én een echt huwelijk. We weten zakelijk en privé goed te scheiden. We kunnen op het werk discussies hebben, maar die nemen we niet mee naar huis.'

 

Swoboda: 'In het begin hebben we forse ruzies gehad over zakelijke kwesties, maar dat is niet meer zo. Dan zeg ik, je bent nu even niet mijn baas maar mijn echtgenoot. De time-out gebeurt meestal met veel humor. We liggen ook nooit 's nachts te woelen over een zakelijke kwestie.'

 

Eind 1999, Swoboda was toen negentien, trof ze samen met een vriendin een annonce in een Poolse krant aan voor tijdelijk werk in Nederland. Hier lokte 'puur avontuur'. En een buitenkansje om gedurende zes weken geld te verdienen voor haar studie later dat jaar in Duitsland.

 

U wist dus niet wat u te wachten stond?

Swoboda: 'We zijn de dag daarop met de bus naar Krefeld gegaan waar we werden opgehaald en naar Overloon gebracht. Een boerderij met een varkensstal en oude caravans bleek de bestemming. Van het terrein konden we eigenlijk niet af en alle paspoorten werden ingevorderd. We zaten met tien mensen in een caravan voor zes personen. Omdat ik een grote mond had, werd de varkensstal ons bespaard. Daar zaten zo'n honderd Polen met niet meer dan vier douches en acht kookpitten. De volgende ochtend vroeg gingen we met letterlijk twintig man in een busje naar het werk. We waren gelokt met blauwe bessen inpakken, maar die bleken heel lang en groen, we moesten namelijk komkommers sorteren. Het waren mijn eerste beelden van Nederland. Ik dacht: "Jezus, waar ben ik terechtgekomen".'

 

Komen deze praktijken u bekend voor?

Van Gool: 'Ik was in die tijd toevallig in de buurt en ik heb die caravans en die stal nog staan bekijken. De mensen sliepen er zelfs in kasten. Later is er ook nog eens een schutting om het terrein gezet. Dit soort wantoestanden komen anno 2010 helaas nog steeds voor in Nederland, vooral bij de boeren en geholpen door malafide uitzendbureaus.'

 

'Nederland telt 12.000 uitzendbureaus waarvan er maar 2000 NEN-gecertificeerd zijn. NEN is het minimum van het minimum. Alleen die bureaus betalen het minimumloon, dragen belasting en sociale premies af en hebben geen illegalen in dienst. Bij misstanden is de pakkans klein, want iedereen in dit land kan zomaar een uitzendbureau beginnen. En een Roemeen of een Bulgaar die thuis euro 1 tot euro 2 verdient, is hier blij met euro 5 tot euro 6, hoewel dat onder het minimumloon is.'

 

Opgegroeid in een groot tuindersgezin in Berghem nabij Oss, namen Frank en zijn broer Mari in de jaren tachtig het groentebedrijf over van hun vader en bouwden dat uit door innovaties in productie en marketing. Doordat ze in beslag genomen werden door de onstuimige groei van het bedrijf, zagen ze over het hoofd dat de administrateur er een potje van maakte. Het bedrijf was opeens failliet en moest worden doorverkocht.

 

Waar valt u op terug in een dip?

Van Gool: 'Ik ben een mensenmens en dan raakt een bankroet je heel diep. Ik ben in die periode uit alle macht bezig geweest om ervoor te zorgen dat onze mensen hoe dan ook hun werk zouden behouden. Mari en ik waren intussen veel geld kwijt, het heeft ons miljoenen guldens gekost en mij de goede relatie met mijn broer.'

 

'Die maanden van de afwikkeling van het faillissement vielen min of meer samen met mijn echtscheiding en een nieuwe toekomst. Ik werd in die tijd gepolst door Otto Cornelissen, mijn verpakkingsmanager, die door zijn Poolse vriendin op het idee was gebracht om een uitzendbureau te beginnen dat Polen met een Duits paspoort in Nederland zou laten werken.'

 

'Ik zag er eerst niet veel in, maar dat veranderde toen ik het kamp waar Karolina was ondergebracht, had gezien. Dat beeld van die mensen in die stal, de verontwaardiging die je dan voelt. Respect en eerlijkheid, daar draait alles om in de wereld. Dat staat bovenaan.'

 

Otto werd gestart, maar vanwaar die naam?

Van Gool: 'Het was Otto's idee en de naam moest in alle talen klinken. We dachten, als iedereen nu denkt dat we een broertje zijn van het Duitse Otto Versandhaus, dan komen we alvast gedegen over in deze destijds wat louche branche. Maar niet dan nadat de administratieve organisatie rotsvast was neergezet. Ik wil nooit meer in die val trappen. Het belangrijkste is dat je elke dag je cijfertjes weet, elke dag om 10 uur krijg ik ze binnen. En op donderdag om halfdrie betalen we de salarissen uit.'

 

'Intussen zou Karolina's studie in Duitsland pas ver in de herfst van 1999 beginnen. Ze had na die eerste zes weken "blauwe bessen" inpakken dus nog tijd over en meldde zich aan bij Otto voor nog meer werk. Ze was uitzendkracht nummer 6 bij Otto.'

 

Daar liep u elkaar tegen het lijf.

Swoboda: 'Ik had hem al eens gezien in de kantine toen ik tomaten verpakte in het groentebedrijf van Frank. Bij Otto zag ik hem voor de tweede keer. Ik voelde iets, we keken elkaar aan en wauw, ik bloosde volop. "Wie is die man?" vroeg ik me af, wist ik veel. Pas na maanden zagen we elkaar weer en toen was het net zo. Daarna was het snel helemaal raak. Nee, details geef ik niet, maar er is sindsdien niets aan dat gevoel veranderd.'

 

Otto groeit vanaf dag één onstuimig. De omzet neemt jaar na jaar toe door de komst van steeds meer klanten uit de logistieke sector, de retail, de techniek en de industrie. Bijna euro 6 mln omzet in het eerste jaar en al euro 27 mln in het derde jaar. Swoboda groeit intussen via allerlei functies op in het bedrijf.

 

U was 19, 20, dat moet een enorme overgang geweest zijn.

Swoboda: 'Ik was een verwend kind thuis, ik kreeg iedereen zo op mijn hand. Bij Otto moest ik alles zelf doen. Ik ga met een lange lijst van bezigheden de dag in en ik lach me 's avonds kapot dat er weer van alles is tussengekomen waarmee je eigenlijk aan de slag moest.'

 

'Als ik nu als operationeel directeur naar nieuwe klanten ga, vraag ik me altijd af wat zo'n bedrijf eigenlijk precies doet. Hoe werken de zaken en kan het ook anders? Dat blijkt aan te slaan. Ik introduceer me overigens nooit als mevrouw Van Gool, anders heb ik gelijk een stempel.'

 

Van Gool: 'Ze is enorm gegroeid in de organisatie. We hebben ongeveer 120 stafmedewerkers en ze geeft leiding aan ongeveer de helft. Als ik voor langere tijd naar het buitenland moet, neemt zij samen met de andere directieleden de zaak zo over. Binnen het bedrijf ben ik voor haar strenger dan voor anderen. Ik kreeg van de raad van commissarissen op mijn donder, omdat ik haar niet voldoende betaalde.'

 

Swoboda: 'Het is wellicht naïef, maar dat is niet het belangrijkste voor me. Je moet met plezier kunnen opstaan en met plezier kunnen werken. Bovendien geeft Otto je ook een soort familiegevoel, we hebben het altijd over het Otto-DNA.'

 

Het Otto-DNA?

Van Gool: 'We halen de buitenlanders door de voordeur binnen. We organiseren het precies zoals we het voor onszelf georganiseerd willen hebben. Otto regelt goed onderdak, verzorgt taalcursussen en ondersteunt bij sociale en medische problemen. Eigenlijk scheppen we een soort sociale leefgemeenschap voor de buitenlanders. Veel medewerkers zien Otto als hun eigen bedrijf.'

 

Swoboda: 'Het zijn vaak stelletjes met familie in het buitenland. Je steunt elkaar, je gaat naar de bruiloften en geboortes en dergelijke.'

 

Van Gool: 'We hadden laatst met stafmedewerkers een teambuildingsweekeinde in Boedapest. Belt een klant dat hij binnen een paar uur twintig heftruckchauffeurs nodig heeft. Dan ontstaat er meteen een sfeer van, "yes! we gaan er tegenaan". Iedereen mobiliseerde zijn contacten en het was zo geregeld.'

Swoboda: 'Je bent heel erg samen met elkaar. Respect, flexibel, hard werken, ook dat is Otto.'

Waarom put u niet uit het arsenaal werklozen in Nederland?

Van Gool: 'We hebben een project gedaan met het Centrum voor Werk en Inkomen waarbij wij ruim 100 Nederlandse werklozen een halfjaar werk zouden garanderen. De mensen moesten wel eerst op een cursus voor het besturen van een heftruck, maar dat wilden de meesten niet. Tien mensen zagen zelfs geheel van hun uitkering af omdat ze ineens verplicht moesten gaan werken. Van de 100 zijn er twee aan de slag gegaan, of waren het er vier? Overigens betalen wij Polen niet minder dan Nederlanders voor de functies die wij invullen.'

 

Swoboda: 'Maar die functies willen de Nederlanders niet. Ik krijg daar altijd de kriebels van. Laten al die werklozen zich maar bij ons inschrijven, ik plaats ze wel bij de bedrijven.'

 

Wat gaat de toekomst brengen?

Van Gool: 'Na 2012 zal een gigantische druk op de arbeidsmarkt ontstaan als de eerste babyboomers met pensioen gaan. En in 2011 opent Duitsland zijn grenzen voor Oost-Europeanen. Misschien komen er dan minder naar Nederland.'

 

'Dit land zal elke buitenlandse werknemer, dus in de toekomst ook de Bulgaren, de Hongaren en de Vietnamezen, moeten omarmen om ze binnen te krijgen. Ze zijn keihard nodig voor het behoud van onze welvaart.'

 

'Nogal wat van onze klanten hebben hun bedrijf in Nederland kunnen houden omdat wij de arbeidskrachten konden leveren. Werkgevers zullen vanaf 2012 wanhopig op zoek gaan naar personeel. En als de economie doorgroeit naar boven de 2%, weet je niet meer waar je het hebt. Wij zijn er klaar voor.'

 

Bron en meer: fd.nl