Gepubliceerd door: Hidde van Erp Gepubliceerd op: Wednesday 17 August 2011, 17:11

Meer geld verdienen om haar dochtertje een betere toekomst te geven. Met dat doel kwam Roksana Tutak (24) een jaar geleden naar Roosendaal. Zo'n beetje al haar familieleden en kennissen hadden al eens een tijdje in Nederland gewerkt. Roksana zou twee maanden blijven, maar is er nog steeds.

"Ik heb een leuke werkomgeving gevonden bij een stomerij in Zevenbergen. Daar verdien ik drie keer zoveel als ik in Polen zou verdienen met boekhouden. Voor dat vak ben ik opgeleid. Ik heb heus wel plannen om me verder te ontwikkelen, maar die staan even in de ijskast. De investering in de toekomst van mijn dochtertje staat nu voorop." Voorlopig is ze niet van plan om terug te keren. Haar dochtertje woont bij haar ouders. Eens in de acht weken bezoekt Roksana haar. "Ik mis haar verschrikkelijk. Sinds kort heb ik een Nederlandse vriend. Als het serieus wordt, haal ik mijn dochtertje hierheen."

Joanna Smolarska (29) heeft ook een Nederlandse vriend. Zij hebben net samen een huis gekocht in de Tilburgse wijk Reeshof. Zes jaar geleden kwam ze naar Nederland voor een zomerbaantje. Aardbeien plukken. "Mijn vrienden gingen. In Polen had ik een drukke kantoorbaan waarmee ik weinig verdiende. Ik dacht: waarom niet? Daarna bleef ik terugkomen."

Sebastian Myszewski (20) is momenteel voor een zomerbaantje in Nederland. Hij werkt zes weken als schilder van productiehallen om zijn studie humanistiek te kunnen betalen. Met zijn vriendin bewoont hij een kamer in een gezinswoning in het centrum van Roosendaal. Ze delen het huis met vier andere Polen.

Patrycja Malczewska-Kubistal (31) werkt op kantoor bij het Pools-Nederlandse uitzendbureau Pollux in Roosendaal. Samen met haar Poolse man, die als archeoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam is verbonden, woont ze in een koophuis in Tilburg. Haar verhaal wijkt wat af van dat van de anderen. Patrycja kwam niet zozeer naar Nederland om geld te verdienen, maar uit liefde voor schrijver Harry Mulisch. "Toen ik zijn boeken ontdekte, wilde ik ze in de originele taal lezen. Toen ik aan de universiteit Nederlands studeerde, wilde ik ook de cultuur leren kennen." Die verschilt helemaal niet zoveel van de Poolse, vinden de vier jongeren. "Het is jammer dat veel Nederlanders een erg negatief beeld van ons hebben", zegt Joanna. "Dat we ons geld illegaal verdienen, een bende van onze huizen maken, geen talen spreken en altijd dronken achter het stuur zitten." Van die slechte reputatie heeft ze last. "Als gevolg van de crisis heb ik vorig jaar drie maanden werkloos thuisgezeten. Hoewel ik goed Engels en redelijk Nederlands spreek, werd ik overal afgewezen." Ondanks haar hbo-diploma toerisme werkt ze nu in een magazijn. Haar ambities zijn veel hoger. Daarom studeert ze Nederlands op zakelijk niveau.

Roksana en Sebastian hebben geen ervaring met discriminatie. Op haar werk is Roksana de enige buitenlander. In het begin waren de contacten moeizaam. "Ik sprak geen woord Nederlands, kon niet eens goeiemorgen zeggen." Hoe en wanneer weet ze niet meer, maar ineens ontfermden collega's zich over haar. "Elke pauze zaten ze me Nederlandse woorden en uitdrukkingen te leren. Ze wilden met me kunnen praten om me te leren kennen. Ik heb het erg getroffen met mijn collega's. Maar buiten mijn werk heb ik niet veel contact met Nederlanders."

Alle vier kennen ze van dichtbij verhalen van landgenoten die in Nederland werden uitgebuit. Joanna: "Een collega woonde in een huis waar ik m'n hond nog niet naar binnen zou sturen. Het was er koud en smerig, overal zat schimmel." Een vriend van Roksana was met vijf mannen in één kamer gestopt. "Ze hadden alleen koud water. Na twee weken is hij terug naar Polen gegaan." Patrycja hoort bij Pollux veel verschrikkelijke verhalen. "Veel Polen die bij ons aankloppen, hebben ooit voor een malafide uitzendbureau gewerkt." Zo is ze in een huis geweest waar niet minder dan dertig Polen in een kamer sliepen. Ze kent een heftruckchauffeur die door zijn Nederlandse collega's als voetveeg werd behandeld. "Hij moest de hele dag omgevallen pallets opruimen en koffie halen. Een andere Poolse kennis had een managementfunctie bij een distributiecentrum. Toen ze wegging, ontdekte ze dat haar Nederlandse opvolger 3.000 euro ging verdienen, terwijl haar salaris maar 1.600 euro bedroeg."

Roksana en Sebastian huren allebei woonruimte van het uitzendbureau waar ze werken. "De inrichting is eenvoudig, maar meer heb ik niet nodig", zegt Sebastian. "Door de week ben ik te moe om 's avonds nog iets te ondernemen." Ook Roksana brengt de meeste avonden thuis door. "In het weekend ga ik er wel op uit; shoppen of naar een discotheek."

Joanna, die al veel langer in Nederland is, heeft inmiddels 'een normaal sociaal leven'. Ze woont samen, sport, studeert en gaat uit met internationale en Nederlandse vrienden. Het liefst naar outdoor dancefestivals. Hoe beter Joanna geïntegreerd raakt, hoe meer ze zich echter stoort aan de gebrekkige kennis van Nederlanders over Polen. "Veel Nederlanders denken dat Polen een vreselijk arm land moet zijn. Waarom zouden wij anders alles achter ons laten? Laatst vroeg er een collega of we in Polen ook chocomel hebben. En computers. Hallo! Polen hoort bij de Europese Unie! Polen is een modern land; het levensonderhoud is er minstens zo duur als in Nederland. We verdienen alleen drie keer zo weinig. En zonder de juiste connecties is het onmogelijk om een goede baan te vinden."

De anderen knikken instemmend. "Als je in Nederland hard werkt, krijg je vanzelf kansen", zegt Patrycja, die is opgeklommen van intercedente tot opleidingscoördinator. "In Polen stuit je tegen het glazen plafond." "De goede baantjes zijn bestemd voor de vriendjes van de directeur", zegt Sebastian. "Vooral in de publieke sector."

Patrycja: "Polen heeft ons gewoon niet genoeg te bieden. Dus vertrekken de jongeren die wèl wat van hun leven willen maken naar het buitenland. Misschien zijn we daarin ondernemender dan bijvoorbeeld de Hongaren of de Tsjechen. Die kom ik hier veel minder vaak tegen.

Het cultuurverschil tussen Polen en Nederlanders, die bekend staan om hun ondernemerschap en handelsgeest, is dus eigenlijk maar klein."

Joanna knikt. "Ik zou willen dat Nederlanders dat ook zien. Wij zijn gewoon mensen, die 's morgens ook koffie nodig hebben om op te starten. We doen alleen de baantjes die Nederlanders niet willen doen. Ik zou weleens willen zien wat er gebeurt als alle Polen in Nederland het werk voor één dag neerleggen. Hopelijk breekt ooit de dag aan waarop Nederlanders accepteren en waarderen dat wij hier zijn."

Bron en lees verder: BNdestem